ЖИ және Компьютерлік ғылымдар кафедрасы — ҚазҰУ

91ý

ЖИ және Компьютерлік ғылымдар кафедрасы

14 шілде 2026
ЖИ және Компьютерлік ғылымдар кафедрасы

Ақпараттық техно­логия­лар факультеті 2018 жылы ашылып, 2025 жылы ақпараттық технология­лар және жасанды интеллект факультеті болып қайта құрылды. Биыл факультет бірінші түлектерді қабылдайды.

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да Компьютерлік ғылымдар ка­федрасы сынды профильді ка­федраның болуы уақыт тала­бы­на сай, жасанды интеллект дәуірінде цифрлық ақпараттық технологиялардың күнделікті өмірдің барлық салаларында үнемі өсіп келе жатқан әсері мен қолданылуы және ма­ман-кадрларды даярлау қызметін кеңейту қажет­ті­лігімен түсін­ді­ріледі. Мем­ле­кетімізде ғы­лы­ми-техникалық және әлеу­­меттік-экономикалық бағ­дар­ламалардың сәтті орын­да­луы қазіргі кезеңде білім беру мен ғылыми жүйелердің сапасын арттыру мәселесімен өзекті екені белгілі. Осыған орай, білім мен ғылым сала­сын­да жүзеге асырылып жат­қан және болашағы зор барлық өзгерістер мен қажеттіліктің бас­ты мақсаты – өз елімізді жоғары білімді, салауатты және прогресшіл ұлттық қоғам ретін­де қалыптастыру.

Компьютерлік ғылымдар кафедрасы (бұрынғы Инфор­ма­тика кафедрасы) 2001 жыл­дың қараша айында құрылған. Кафедраның алғашқы мең­ге­рушісі – физика-математика ғылымдарының докторы, про­фес­сор Г.Балақаева. Оның бас­шылығымен «Информатика», «Есептеу техникасы және бағ­дар­ламалық қамтамасыз ету» мамандықтары бойынша ко­ман­далық, оқу жоспары, бағ­дар­ламалар құрылды. Кейіннен әр жылдары кафедра меңгеру­ші­лігін мына ғалымдар ат­қар­ды: техника ғылымдарының док­торы, профессор Т.Шмы­га­ле­ва; техника ғылым­да­ры­ның докторы Д.Ж.Ах­мед-Зәки; фи­зика-математика ғылым­да­ры­ның кандидаты, доцент Б.Ур­­машев; PhD, доцент Т.Иманқұлов, PhD, доцент м.а. Б.Дәрібаев. Бүгінде Ком­пью­терлік ғылымдар кафе­дра­сы­ның меңгерушісі – Н.Қа­сымбек.

Кафедра мынадай білім беру бағдарламалары бойын­ша мамандар даярлайды:

Бакалавриат:

Компьютерлік инженерия, Компьютерлік ғылымдар, Есеп­теу инженериясы (3 жыл), Бағ­дар­ламалық инженерия (3 жыл).

Магистратура:

Компьютерлік инженерия, Компьютерлік ғылымдар, Ком­­пьютерлік ғылымдар және тех­нологиялар (NPU), Ин­фор­матика.

PhD (Докторантура):

Компьютерлік инженерия, Компьютерлік ғылымдар, Ком­­пьютерлік ғылымдар және тех­нологиялар (NPU), Ин­фор­матика, Жүйелік инже­нерия.

Барлық мамандықтарда жасанды интеллект бойынша курстар өтіледі. Атап айтқанда: Ма­шиналық оқыту, Терең оқы­ту, Бекітумен оқыту, Нейрондық же­лілер, Тілді өңдеу және осы пәндердің түрлі деңгейдегі озық түрлері. Компьютерлік ғы­лымдар кафедрасында Ақпа­рат­тық-коммуникациялық тех­нологиялар пәні үш тілде (қа­зақ, орыс, ағылшын) оқы­ты­лады. Олар: киберқауіпсіздік, бұлтты және мобильді тех­нологиялар, Smart тех­но­ло­гия­лар, E-технологиялар, Жасанды интеллект негіздері: гене­ра­тивті модельдерден – пән­ара­лық қолдануға дейін.

Кафедрада ғылыми жұ­мыс­тармен айналысатын зерт­ханалар:

• Компьютерлік ғылымдар зертханасы

• Жасанды интеллект және робототехника зертханасы

• Бағдарламалық қамта­ма­сыз ету зертханасы

• Ақпараттық техноло­гия­лар және дизайн студенттер зертханасы

• Зияткерлік бағдарла­ма­ланатын жүйелер зертханасы

Бұл зертханаларда түрлі ғылыми жобалар іске асырылып жа­тыр:

«Жасанды интеллект қол­дану арқылы Қазақстандағы әйел­дер сүт безі обырын ерте анықтау». (ылыми жетекші: Б.Мәткерім, PhD, доцент). «Мұ­най өндіруді болжау мәселесін шешу үшін машиналық оқыту әдістерін қолдану». (ылыми жетекші: Е.Кенжебек, аға оқы­ту­шы). «Мұнайды ығыстыру мәселелерін шешуге арналған параллель физикалық-ақпа­рат­тандырылған нейрондық желілер». (ылыми жетекші: Т.Иманқұлов, PhD, доцент). «Бүйрек трансплантациясына қатысты деректерді өңдеу және талдау үшін жасанды интеллект пайдаланатын ин­тел­лектуалды бағдарламалық модуль үшін алгоритмдік меха­низм­ді әзірлеу». (ылыми же­текші: Ж.Бөрібаев, PhD, доцент м.а.). «Суперкомпьютер ре­сур­с­­­­тарын қолдана отырып, био­информатика және квант­тық есептеулер мәселелерін ше­шу­ді автоматтандырудың ин­тел­лектуалды есептеу мо­де­лін құ­ру». (ылыми жетекші: С.Мұ­хамбетжанов, PhD, ф.-м.ғ.д., ассистент профессор). «Меди­ци­на­лық кескіндерді интер­пре­та­ция­ланатын талдау үшін те­­рең ней­рондық желілердің бі­рік­ті­рілген модельдерін құ­ру». (ылыми жетекші: Л.Че­рик­баева, PhD, қауым­дас­ты­рыл­ған про­фес­сор).

Жедел дамып отырған ғы­лыми-техникалық прогресс қоғам өмірінің барлық сала­ла­рын ақпараттандырудың ға­ламдық процесінің негізі. За­­ман ағымына қарай ақпа­рат­тық технологияларды қолдану айтар­лықтай нәтижелер беру­де. Білім беру жүйесін ақпа­рат­тандыру, жасанды интеллектіні ен­гізудегі этикалық және құ­қық­тық қиындықтарға қа­тыс­ты кейс­терді талдау, ЖИ-ді қол­да­ну­дың негізгі мәсе­ле­лері, қиын­дықтары, дерек­тер­дің құпиялылығы, ЖИ-ді ен­гізудің оң және проб­ле­малық нақты жағдайларын тал­дау мен ақ­па­раттық-ком­муникациялық тех­но­логияны оқу-тәрбие үде­рі­сінде пайда­ла­ну болашақ маманның өз мамандығына қызығушылығы мен мамандық сапасын арт­тырып, ғылыми көзқарасын қа­лыптастырып, еңбек на­ры­ғындағы бәсекеге қабілетті мамандар даярлауда қоғамның даму жолдарын анықтайды.

Осы орайда, Мемлекет бас­шысы Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметке бірнеше тапсырма берді. Оның ішінде ЖОО-ның зерттеу әлеуетін арттыру үшін бағдарламалық-мақсатты қар­жы­ландыру жүйесін жолға қою, өзекті мәселе – ғылым сала­сын­дағы білікті кадр тап­шы­лығын шешу, отандық ғы­лымның әлеуетін көтеру мә­селесі бар. Сондай-ақ жас мамандарды даярлау үшін магистратура мен док­торан­ту­ра бағдарламаларына арнал­ған грантты көбейту жағы қа­рас­тырылуда. 

 

Тиыштық ХАКИМОВА, 

Компьютерлік ғылымдар 

кафедрасының доценті 

Назгүл ЗАКАРЯНОВА, 

аға оқытушы