Цифрлық дәуірдегі кітапхана — ҚазҰУ

91ý

Цифрлық дәуірдегі кітапхана

2 шілде 2026
Цифрлық дәуірдегі кітапхана

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың «Кітапханалық ақпараттық жүйелер» білім беру бағдарламасының студенттері олимпиа­да­да I орын иеленді.
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінде  «Кітапхана ісі» білім беру бағдарламасы бойынша XVIII республикалық студенттік пәндік олимпиада болып өтті. Олимпиадаға еліміздің осы бағытта мамандар даярлайтын жетекші жоғары оқу орындарынан жеті команда қатысты.

Олимпиада білім, зерттеу және шығармашылық қабілеттерді ұштастыратын кәсіби алаң ретінде ұйымдастырылды. Қатысушылар теориялық дайындықтарын көр­се­тумен қатар, практикалық ке­зең­де заманауи кітапхана қыз­меттерін трансформациялауға ба­ғыт­т­алған жобаларды ұсынды. Байқау үш кезеңнен тұрды: таныс­ты­ру, теориялық және прак­ти­ка­лық (жобаларды қорғау). Әр ке­зең­де білім алушылардың кәсіби құзыреттері кешенді түрде баға­лан­ды.

Байқау нәтижесінде Әл-Фа­раби атындағы ҚазҰУ-дың тарих факультеті Дүниежүзі тарихы, та­­ри­хнама және деректану ка­фе­­драсының  «Кітапханалық ақ­­­па­раттық жүйелер» білім беру бағ­­­­дарламасының студенттері, «Бі­лім шамшырақтары» коман­да­сы I орын иеленіп, «Үздік команда» но­минациясымен марапатталды. Жетекшісі – қауымдастырылған профессор, педагогика ғылы­мы­ның кандидаты Қалима Туенбаева.

Команда «Smart кітапхана – мәдени капиталды дамытуға ар­налған цифрлық экожүйе» атты ғылыми жобасы және моделін ұсы­нып, оны нақты пилоттық ше­шімдер арқылы дәлелдеді.

Ұсынылған жоба кітапхананың дәстүрлі функцияларын цифрлық сервистермен интеграциялауға бағытталған. Жоба аясында үш пилоттық бағыт жүзеге асырылды. Бірінші бағыт – «Біздің қаланың дауыстары» цифрлық аудио­те­касы. Бұл жоба арқылы оқыр­ман­дар кітап үзінділерін немесе ауыз­ша әңгімелерді өз дауыстарымен жазып, ортақ аудиоқор қалып­тас­тырады. Жоба қоғамның мәдени жа­дысын сақтауға, ұрпақаралық байланысты нығайтуға және цифрлық сауаттылықты арттыруға ықпал етеді.

Екінші бағыт – «QR-тарихтар» жобасы. Оның мақсаты – кітапхана кеңістігін интерактивті ақпараттық ортаға айналдыру. QR-кодтар арқылы пайдаланушылар кітаптар мен авторлар туралы кеңейтілген ақпаратқа қол жеткізе алады. Үшінші бағыт – «Smart-гид», яғни пайдаланушыларға кітапханалар мен мәдени нысандар туралы жедел ақпарат ұсынатын цифрлық сервис.

Ұсынылған модель кітап­хан­а­ның цифрлық трансформациясын, оқырманның белсенді қатысуын және ақпараттық қызметтердің жаңа форматтарын айқын көр­сет­ті. Жоба сондай-ақ БҰҰ-ның Тұ­рақ­ты даму мақсаттарымен үй­леседі: ТДМ-4 (Сапалы білім беру) – білімге ашық әрі тәулік бойы қолжетімділікті қамтамасыз ету; ТДМ- 9 (Индустрияландыру, инновациялар, инфрақұрылым) – айтарлықтай қаржылық шығын­дар­ды талап етпейтін цифрлық ше­шімдерді енгізу; ТДМ-10 (Тең­сіздікті қысқарту) – әлеуметтік тұр­ғыдан осал топтар үшін ақ­па­ратқа қолжетімділікті қамтамасыз ету; ТДМ -11 (Тұрақты қалалар және елді мекендер) – мәдени мұраны сақтау және жергілікті қауымдастықтарды дамыту.

Жоба кітапхананы дәстүрлі ақ­парат сақтау орнынан интерак­тив­ті, цифрлық және әлеуметтік ма­ңызы жоғары білім кеңістігіне ай­налдырудың тиімді моделін көрсетеді.

Smart кітапхана – бұл бола­шақ­тың ісі емес, қазіргі кезеңде жүзеге асырылып жатқан шынайы трансформация.

Тарих факультеті «Кітап­ха­на­лық ақпараттық жүйелер» білім бе­ру бағдарламасы бойынша кә­сіби мамандар даярлауда жетекші орында. Бүгінде еліміздің түрлі өңіріндегі кітапханаларда осы мамандықты тамамдаған кәсіби кітапханашылар қызмет етуде. Бұл өз кезегінде білім беру бағ­дар­ламасының сапасын, оның еңбек нарығындағы сұранысқа ие екенін және ұлттық ақпараттық кеңістікті дамытудағы маңызды рөлін айқындайды.

Шаһризада ОТАРБАЙ, 

«Кітапханалық ақпараттық жүйелер» мамандығының 

1-курс докторанты