Қазіргі әлемдегі Эвтаназия — ҚазҰУ

91ý

Қазіргі әлемдегі Эвтаназия

3 желтоқсан 2025
Қазіргі әлемдегі Эвтаназия

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Медицина және денсаулық сақтау факультетінің іргелі медицина кафедрасында «Стоматология» мамандығының бірінші курс студенттері арасында айтулы оқиға — «Заманауи әлемдегі эвтаназия» тақырыбында ғылыми пікірталас өтті. Тұрақты даму мақсаттары (ТДМ) шеңберінде іске асырылған бұл бастама университеттің болашақ медицина мамандарын даярлау барысында гуманистік құндылықтарды терең интеграциялауға деген ұмтылысын көрсетеді.

Мәселенің контексі мен өзектілігі

Эвтаназия мәселесі — науқастың төзіп болмас азаптарын тоқтату мақсатында оның өмірін әдейі қию — ондаған жылдар бойы медицина, құқық пен философияның түйіскен жеріндегі ең күрделі тақырыптардың бірі болып қала береді. Болашақ стоматологтар үшін бұл аспектілерді түсіну өте маңызды, өйткені медициналық практика маманды үнемі ауырсыну, өмір сапасы және пациенттің автономиясы (өз еркімен шешім қабылдауы) мәселелерімен бетпе-бет келтіреді.

Дискуссия екі іргелі парадигманың қақтығысы ретінде құрылды, бұл 25-01 және 25-02 топтарының студенттеріне өздерінің дайындық деңгейін жан-жақты көрсетуге мүмкіндік берді.

Тараптардың аргументациясы: ылыми-этикалық талдау

Бірінші топ либералды биоэтика принциптеріне, соның ішінде тұлға автономиясына басымдық берді. Студенттер адамның қадір-қасиетін сақтай отырып өлу құқығы оның лайықты өмір сүру құқығының қисынды жалғасы екенін дәлелдеді. Олардың баяндамаларында келесі аспектілерге баса назар аударылды:

· Психологиялық детерминация: терминалдық күйдегі (айықпас дерт) науқастар тек физикалық азапты ғана емес, сонымен қатар қазіргі заманғы паллиативтік көмек әрдайым баса алмайтын терең экзистенциалды депрессияны бастан кешіретінін мойындау.

· Клиникалық жауапкершілік: дәрігердің рөлін «орындаушы» емес, медицинаның терапевтік мүмкіндіктері таусылған жағдайда пациенттің еркін құрметтеудің кепілі ретінде қарастыру.

Екінші топ дәрігерлік консерватизм және дәстүрлі мораль принциптеріне сүйене отырып, қарсы пікір білдірді. Олардың дәлелдері Гиппократ анты мен «Noli nocere» (Зиян келтірме) қағидасына негізделді:

· «Тайғақ жол» қаупі: студенттер эвтаназияны заңдастыру бақылаудың әлсіреуіне және әлеуметтік қорғалмаған топтар үшін «өлу құқығының» «өлу міндетіне» айналуына әкеп соғуы мүмкін деген негізді қауіптерін білдірді.

· Дәрігердің онтологиялық мәртебесі: қатысушылар медицинаның негізгі миссиясы — өмірді сақтау және соңғы сәтке дейін аурумен күресу екенін, ал эвтаназияны заңдастыру «дәрігер-пациент» жүйесіндегі сенімге нұқсан келтіретінін алға тартты.

Шараның медициналық сананы қалыптастырудағы маңызы

Ұйымдастырушылар — А.М. Сейталиева, Т.А. Ахаева, А.Н. Акимниязова, А.Т. Тарғынова, Н.Т. Ибышева және Н.Ө. Үрнеш — студенттердің сыни ойлау қабілетін дамыту үшін бірегей платформа құрды. Қазіргі денсаулық сақтау саласының трансформациясы жағдайында дәрігерге тек техникалық дағдылар жеткіліксіз; ол күрделі этикалық лабиринттерде бағдар таба білуі тиіс.

Студенттер көрсеткен пікірталас мәдениеті мен өзара құрмет деңгейі ғылыми көзқарастың қалыптасқанын көрсетеді. Еліміздің жетекші жоғары оқу орнында эвтаназия мәселесін талқылау болашақ мамандардың эмпатиясын арттырып, медицина жолына түскен кездегі үлкен жауапкершілікті сезінуіне ықпал етеді.

Қорытындылай келе мұндай пікірталастар Қазақстанның денсаулық сақтау саласындағы заңнамалық және этикалық негіздерін болашақта реформалау үшін іргетасын қалайды. Студенттердің алған тәжірибесі олардың кәсіби тұрғыда қалыптасуында шешуші рөл атқарып, технологиялық прогресс пен адамгершілік арасындағы теңгерімді сақтауға көмектеседі.