ҚазҰУ Биология жне биотехнология факультетінің ғылыми жобалары ТДМ 14 (Су экожүйелерін сақтау) жне ТДМ 15 (Құрлық экожүйелерін сақтау) мақсаттарына қызмет етеді — ҚазҰУ

91ý

ҚазҰУ Биология жне биотехнология факультетінің ғылыми жобалары ТДМ 14 (Су экожүйелерін сақтау) жне ТДМ 15 (Құрлық экожүйелерін сақтау) мақсаттарына қызмет етеді

28 желтоқсан 2025
ҚазҰУ Биология жне биотехнология факультетінің ғылыми жобалары ТДМ 14 (Су экожүйелерін сақтау) жне ТДМ 15 (Құрлық экожүйелерін сақтау) мақсаттарына қызмет етеді

Әл- Фараби атындағы ҚазҰУ-дың биология жне биотехнология факультеті Қазақстан Республикасының ылым жне жоғары білім министрлігі қаржыландыратын гранттық қаржыландырылатын ғылыми жобалар арқылы 14 (Теңіз экожүйелеріндегі тіршілік) жне 15 (Жердегі экожүйелердегі тіршілік) тұрақты даму мақсаттарына жетуге кешенді тсілді жүзеге асырады . Факультеттің ғылыми-зерттеу жұмыстары су жне құрлық экожүйелеріндегі биортүрлілікті зерттеу мен сақтауды, биомониторинг жне биоремедиация дістерін зірлеуді жне антропогендік факторлардың табиғи жүйелерге серін қамтиды.

Су экожүйелерін сақтау (ТДМ 14)

Су экожүйелерінің жағдайын биомониторинг жне бағалау

Шалахметованың жетекшілігімен жүзеге асырылатын «Іле өзені мен Қапшағай су қоймасының суы мен түбіндегі шөгінділерді биотестілеу, зерттеліп жатқан экожүйелердің биортүрлілігіне экологиялық қауіптерді болжау» жобасы аймақтағы ең ірі су айдындарының жағдайын кешенді бағалауға жне экологиялық қауіптер туралы ерте ескерту жүйесін зірлеуге бағытталған.

Инелованың жетекшілігімен жүзеге асырылатын « Алакөл көлінің тұзды су экожүйелерін биомониторингтеуге арналған инновациялық көпкеңістіктік интеграцияланған тсіл » жобасы Қазақстанның ең ірі көлдерінің бірінің биортүрлілігін сақтау үшін маңызды болып табылатын бірегей экожүйесін зерттеу үшін заманауи дістерді қолданады.

Жаркованың жетекшілігімен жүргізілген « Антропогендік қысым кезінде Іле -Балқаш бассейнінің негізгі ксіптік балық түрлерінің шығыс мүшелер жүйесінің реактивтілігін зерттеу » атты зерттеу ластанудың балық ресурстарына серін бағалауға жне оларды сақтау шараларын зірлеуге мүмкіндік береді.

Шарахметовтің басшылығымен жүзеге асырылып жатқан «Алатау ихтиофаунасының таксономиялық жне функционалдық ртүрлілігін зерттеу» (2025-2027) жаңа жобасы тау су экожүйелерінің биортүрлілігі туралы білімді кеңейтеді.

Биік таулы су экожүйелерін қорғау

Солтүстік Тянь-Шаньның негізгі өзендерінің биік таулы-мұздық суайрықтарының кешенді экотоксикологиялық бағалауы» жобасы аймақтың тұщы су көздерін сақтау жне климаттың өзгеруінің тау экожүйелеріне серін түсіну үшін стратегиялық маңызға ие.

Су экожүйелерін биоремедиациялау

Факультет зерттеушілерінің жетекшілігімен «Мұнай өнімдерімен ластанған ағынды суларды балдыр-цианобактериялық консорциум негізінде биоремедиациялау технологиясын зірлеу » жобасы ластанған суды тазартудың экологиялық таза дістерін ұсынады.

Суды фиторемедиациялау үшін тиімді су өсімдіктері мен микробалдырлар консорциумын құрудың ғылыми-техникалық негізін жасау » атты зерттеу су айдындарының сапасын қалпына келтіруге арналған биотехнологиялық шешімдерді зірлеуге бағытталған.

Құрлықтағы тіршілік (ТДМ 15)

Сирек кездесетін өсімдіктер түрлерін зерттеу жне қорғау

« Реумның сирек кездесетін реликт түрін көпвекторлы зерттеу» жобасы компактум L. - Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген түрлерді қорғауға ғылыми тсіл» жас ғалымның басшылығымен құрып кету қаупі төнген түрлерді сақтаудың ғылыми негізін жасайды.

Adonis туысынан шыққан сирек кездесетін дрілік өсімдіктер түрлерінің популяцияларының жағдайын жне түрішілік фенотиптік өзгергіштігін зерттеу» атты зерттеу. Солтүстік Қазақстандағы Л. » PhD жетекшілігімен Жұмагүл М.Ж. дала экожүйелерінің биортүрлілігін сақтауға үлес қосады.

«Тянь-Шань Тауында» жобасы Осетин , Ондиристе игеруге перспективалар Ранункулус Л. туйсінің 3 дрілік өсімдік түрін кешенді Ыдырыс А. жетекшілігімен жүргізілген « зерттеу » жобасы Тянь-Шаньның перспективалы дрілік өсімдіктерін кешенді зерттеуге бағытталған.

Ыдырыс А. жетекшілігімен жүргізілген « Астерацеа тұқымдасынан өнерксіптік даму үшін кейбір перспективалы дрілік өсімдік түрлерін кешенді зерттеу » зерттеуі құнды өсімдік түрлерін сақтауға жне тұрақты пайдалануға ықпал етеді.

Тыныбековтың басшылығымен «Қазақстандағы кейбір құнды дрілік өсімдіктер түрлерінің табиғи популяцияларының қазіргі жағдайын зерттеу жне іс жүзінде пайдалану мүмкіндігін қарастыру» (2025-2027) жаңа жобасы сирек кездесетін өсімдіктер популяцияларының жағдайын бақылау жұмыстарын жалғастыруда.

Асрандинаның жетекшілігімен « Функционалдық қасиеттері жақсартылған мамандандырылған сусындар жасау үшін стевия өсіру желілерін зерттеу» (2025-2027) жобасы өсімдік ресурстарын сақтауды оларды тұрақты пайдаланумен біріктіреді.

Тозған топырақтарды биоремедиациялау

Бержанованың басшылығымен жүзеге асырылып жатқан « Фитостратегия : Атырау облысындағы көмірсутектермен ластанған топырақты өсімдіктер мен биоинокулянттарды қолдана отырып қалпына келтіру » жобасы мұнай ластануынан зардап шеккен экожүйелерді қалпына келтіруге бағытталған.

Бауенованың жетекшілігімен жүргізілген « Тұзды жне ластанған топырақтарды қалпына келтіру үшін альгоцианобактериялық биоүлбірлерді алу жне зерттеу » зерттеуі тозған жерлерді қалпына келтірудің инновациялық шешімдерін ұсынады.

Пестицидтердің биодеградациясындағы микробалдырлар мен цианобактериялардың биотехнологиялық леуетін жне олардың топырақ құнарлылығын арттыруға серін зерттеу » жобасы агрохимиялық заттармен ластанған топырақ экожүйелерін қалпына келтіруге ықпал етеді .

« Заңсыздандыру технологиясын зірлеу» атты зерттеу « Биомасса қалдықтарын қосылған құнды өнімдерге тұрақты түрде түрлендіруге арналған биокөмір » экологиялық таза қалдықтарды жою технологияларын жасауға бағытталған.

Факультет зерттеушілерінің жетекшілігімен жүзеге асырылатын « Агроэкожүйелердің тұрақтылығы мен өнімділігін арттыруды қамтамасыз ететін балдыр-бактериялық биопрепараттарды өндіру жне сынау технологиясын зірлеу » жобасы ауылшаруашылық жерлерінің өнімділігін сақтауға ықпал етеді.

Экожүйелерге антропогендік серді бағалау

Бигалиевтің жетекшілігімен «Жанды ластаушы заттардың биотаға , қоғамдық денсаулыққа жне табиғи ортаға серінің биологиялық салдарын зерттеу» жобасы ластанудың табиғи экожүйелерге кешенді серін зерттейді.

Шалахметованың жетекшілігімен « Қазақстанда кеңінен қолданылатын пестицидтердің ( Solito , Gulliver, Rainbow ) биологиялық объектілерге токсикогенетикалық серін зерттеу » (2025-2027) жаңа жобасы агрохимикаттардың биортүрлілікке серін бағалайды .

Атабаеваның жетекшілігімен жүргізілген «Күріш өсімдіктеріндегі кадмийдің уыттылығы жне төзімділікті арттыру үшін физика-химиялық дістерді қолдану» (2025-2027) зерттеуінде өсімдіктердің ауыр металдардың ластануынан қорғану механизмдері зерттелген.

Тест жүйелеріндегі микропластиктердің ықтимал генотоксикалық жне мутагендік қасиеттерін зерттеу» жобасы vivo » (2025-2027) ғылыми-зерттеу жұмыстарында доцент міндетін атқарушы А.В. Ловинскаяның жетекшілігімен қазіргі заманғы ластаушы заттардың тірі организмдерге серін зерттейді.

Биоресурстарды тұрақты пайдалану

Құрманбаеваның жетекшілігімен жүзеге асырылатын « Алматы жне Қызылорда облыстарында егістік жерлердің өнімділігін арттыру үшін көпжылдық күріш өсірудің агробиологиялық негіздерін зірлеу » жобасы тұрақты ауыл шаруашылығы тәжірибелерін енгізу арқылы топырақ құнарлылығын арттырады.

«Оңтайлы эспарцет гендік қорын қалыптастыру үшін өсімдіктерді селективті молекулалық таңбалауды жне азот бекіткіштерімен егуді біріктіру» зерттеуі бағалы жемшөп дақылдарын сақтауға жне жақсартуға бағытталған.

Пәнаралық жобалар

«Қазақстанның табиғи жне жасанды шикізатынан инновациялық өнімдерді өндіруге арналған экологиялық таза технологияларды зірлеу» жобасын бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру қалдықсыз технологияларды жасау арқылы су жне құрлық экожүйелерін сақтау жөніндегі күш-жігерді біріктіреді.

«Көміртегі ізін азайту жне экожүйені қалпына келтіру үшін химиялық жне биохимиялық шешімдерді зірлеу» жобасы деградацияланған аумақтарды қалпына келтіруге арналған кешенді шешімдерді зірлеу арқылы екі мақсатқа да қол жеткізуге ықпал етеді.

ылыми инфрақұрылымды құру

Заяданның басшылығымен жүзеге асырылған «Микробалдырлар мен цианобактериялар коллекциясының биобанкін құру жне қолданбалы зерттеулерде пайдалану үшін олардың биотехнологиялық леуетін зерттеу» жобасы микробтық биортүрлілікті ұзақ мерзімді сақтау жне оларды қоршаған ортаны қорғау мақсаттарында пайдалану үшін негіз жасайды.

ҚазҰУ биология жне биотехнология факультетінің ғылыми-зерттеу қызметі Қазақстанның су жне құрлық экожүйелерін сақтау бойынша кешенді шаралар жүйесін білдіреді. Іске асырылып жатқан жобалар қоршаған ортаны қорғау қызметінің барлық спектрін қамтиды — биортүрлілікті іргелі зерттеуден бастап, тозған экожүйелерді қалпына келтірудің практикалық технологияларын зірлеуге дейін, бұл 14 жне 15 Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуге айтарлықтай үлес қосады.

Әл-Фараби атындағы ҚҰУ биология жне биотехнология факультеті