Су экожүйелеріндегі биоалуантүрлілік динамикасын зерттеудің құралы ретінде сараптамалық ойын — ҚазҰУ

91ý

Су экожүйелеріндегі биоалуантүрлілік динамикасын зерттеудің құралы ретінде сараптамалық ойын

23 ақпан 2026
Су экожүйелеріндегі биоалуантүрлілік динамикасын зерттеудің құралы ретінде сараптамалық ойын

География жне табиғатты пайдалану факультетініңТұрақты даму бойынша ЮНЕСКО кафедрасыныңоқытушысы Хамитова К.К. &ܴ;Гидрология&ܴ; БББ 1-курс студенттеріне «Биосфераның гидрологиялық сараптамасы» атты интерактивті іскерлік ойын өткізді. Сабақ тұрақты су ресурстарын басқару жне биоалуантүрлілікті сақтаусаласында талдамалық жне болжамдық құзыреттердідамытуға бағытталды.

Сабақ барысында студенттер биосфера суларының жай-күйі жөніндегі халықаралық комиссияның сарапшыларырөлін атқарды. Әр команда табиғи аймақ пен су нысаныныңтүрі көрсетілген карточканы алып, су экожүйесінің«паспортына» гидрологиялық сипаттамаларды, тірі затқұрылымын жне оның биогеохимиялық қызметтерінталдап енгізді.

Студенттерге келесі нұсқалар ұсынылды:

Тайгалық батпақтарэкологиялық оқиға: құрғақшылық

Таулы өзенбөгет салу

Тропикалық су жүйесі — су тасқыны

• Тундра өзендеріклиматтың өзгеруі

Жұмыс барысында болашақ гидрологтар су көздерініңқоректену көздерін, гидрологиялық режим ерекшеліктерін, судың химиялық құрамын талдап, тірі, өлі (косное) жнебиогендік заттарды анықтады. Ерекше назар тірі заттыңгаздық, концентрациялық, тотығу-тотықсыздану жнебиосүзгілік қызметтеріне аударылды.

Екінші кезеңде қатысушылар экологиялық оқиғалардыңгидрологиялық режимге серін бағалады: су деңгейінің, ағынның, мөлдірліктің, еріген оттегінің жнеминералданудың өзгеруі қарастырылды. Студенттер табиғижне антропогендік факторлардың биоценоздарға ықпалын, сезімтал түрлердің жойылуын, жекелеген топтардың басымболуын жне экожүйенің трофикалық құрылымыныңөзгеруін талдады.

Ойын барысында биоалуантүрлілік су экожүйелерініңтұрақтылығының негізгі көрсеткіші ретінде ерекше атапөтілді. Студенттер тайгалық батпақтардағы құрғақшылықгидрофильді өсімдіктердің азаюына жне шымтезек түзілуүдерісінің бұзылуына келетінін; таулы өзенде бөгет салу гидробионттардың көші-қон жолдарын жне су температурасының режимін өзгертетінін; тропиктердегі су тасқыны жағалаулық қауымдастықтардың құрылымынтрансформациялайтынын; ал тундра өзендеріндегі климат өзгерісі мұз қату мерзіміне жне түрлік құрамға серететінін айқын көрсетті.

Сараптамалық болжам аясында командалар тірі затқызметтерініңөзін-өзі тазарту, зат айналымынқамтамасыз ету жне экологиялық тұрақтылықты сақтауқабілетінің өзгерістерін бағалады. Сонымен қатарэкожүйелердің деградациясы, биоалуантүрліліктің азаюы, көміртек балансының өзгеруі жне климаттық серлердіңкүшеюі сияқты ықтимал жаһандық салдарларқарастырылды.

Өткізілген ойын БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарыніске асырумен тікелей байланысты, атап айтқанда ТДМ 6 «Таза су жне санитария», ТДМ 13 «Климаттың өзгеруіменкүрес» жне ТДМ 15 «Құрлық экожүйелерін сақтау». Сабақсу экожүйелері мен биологиялық алуантүрлілікті сақтауүшін кешенді гидрологиялық талдаудың маңыздылығынкөрсетті.

Жұмыс қорытындысында командалар зерттелгенэкожүйелердің жай-күйі туралышартты түрдетұрақтыдан бастап деградация сатысындағы жағдайға дейінғылыми негізделген тұжырымдар жасады.

Интерактивті формат &ܴ;Гидрология&ܴ; БББ студенттерінетеориялық білімдерін бекітіп қана қоймай, жаһандықөзгерістер жағдайында су экожүйелерін экологиялықболжау, жүйелік талдау жне сараптамалық бағалаудағдыларын дамытуға мүмкіндік берді.