- Басты бет
- Жаңалықтар
- Александр Юрьевич Незванов дәрісі: Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті студенттеріне ядролық ғылымның жаңа мүмкіндіктері
Александр Юрьевич Незванов дәрісі: Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті студенттеріне ядролық ғылымның жаңа мүмкіндіктері
2026 жылғы 7 сәуірде әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің физика-техникалық факультетінде студенттер мен жас ғалымдардың «Фараби әлемі» халықаралық ғылыми конференциясы аясында И.М. Франк атындағы Нейтрондық физика зертханасының ғылыми хатшысы, ғалым Александр Юрьевич Незвановтың мазмұнды әрі өзекті дәрісі өтті. Бұл іс-шара ядролық физика және оған іргелес салаларда дамуға қызығушылық танытқан жетекші мамандар мен студенттер арасында ғылыми білім мен тәжірибе алмасуға арналған маңызды алаң болды.
Дәріс зерттеу ядролық реакторларында эксперименттерді ұйымдастыру және жүргізу мәселелеріне, сондай-ақ Біріккен ядролық зерттеулер институтының заманауи ғылыми инфрақұрылымының мүмкіндіктеріне арналды. Өз баяндамасында спикер ғылыми экспериментті дайындау мен жүзеге асырудың негізгі кезеңдерін жан-жақты баяндады. Кез келген эксперимент нақты ғылыми міндетті қоюдан, гипотезаны қалыптастырудан және сәйкес зерттеу әдістерін таңдаудан басталатыны атап өтілді. Бұдан кейін үлгілерді дайындау, эксперименттік жабдықтарды баптау және өлшеулер жүргізу кезеңдері жүзеге асырылады, ал соңында алынған деректерді өңдеу мен талдау жүргізіледі.
Дәрісте ИБР-2 импульстік реакторына ерекше назар аударылды. Бұл қондырғы Нейтрондық физика зертханасының негізгі объектілерінің бірі болып табылады және нейтрондардың бірегей көзі ретінде кең ауқымды іргелі және қолданбалы зерттеулер жүргізуге мүмкіндік береді. Нейтрондық ағындардың жоғары қарқындылығы мен заманауи эксперименттік жабдықтардың арқасында ИБР-2 ғалымдарға материалдардың құрылымы мен қасиеттерін атомдық деңгейде зерттеуге жағдай жасайды.
Александр Юрьевич Незванов өз дәрісінде нейтрондық зерттеу әдістерінің артықшылықтарына кеңінен тоқталды. Нейтрондар электрлік бейтарап болғандықтан, заттың құрылымын бұзбай, оның ішіне терең ене алады. Сонымен қатар, олар сутегі сияқты жеңіл элементтерге жоғары сезімталдыққа ие, бұл оларды биологиялық жүйелерді, полимерлерді және наноматериалдарды зерттеуде таптырмас құрал етеді. Нейтрондардың магниттік моменті бар болғандықтан, олар материалдардың магниттік қасиеттерін зерттеуге де мүмкіндік береді.
Тыңдаушыларға ЛНФ ОИЯИ-де қолданылатын нейтрондық зерттеудің негізгі әдістері таныстырылды: нейтрондық дифракция, шағын бұрышты шашырау, нейтрондық томография, серпімсіз шашырау және нейтрондық-активациялық талдау. Бұл әдістер конденсацияланған күй физикасынан бастап геология мен археологияға дейінгі түрлі ғылыми салаларда кеңінен қолданылады. Келтірілген зерттеу мысалдары нейтрондық технологиялардың аккумулятор материалдарын зерттеуде, наноқұрылымдарды талдауда, биологиялық нысандарды зерделеуде және мәдени мұраны қалпына келтіруде қолданылатынын көрсетті.
Дәріс барысында ОИЯИ-де жүзеге асырылып жатқан заманауи ғылыми жобалар ерекше қызығушылық тудырды. Олардың қатарында ультрасуық нейтрон көздерін әзірлеу, жаңа детекторлық жүйелерді құру және заттарды талдау әдістерін жетілдіру бар. Бұл жобалар институттың жоғары ғылыми-техникалық әлеуетін және оның әлемдік ғылымға қосқан елеулі үлесін көрсетеді.
Сонымен қатар, студенттер мен жас ғалымдарға арналған мүмкіндіктерге ерекше назар аударылды. Біріккен ядролық зерттеулер институты INTEREST және START сияқты білім беру бағдарламаларын белсенді түрде дамытып келеді. Бұл бағдарламалар студенттерге халықаралық ғылыми жобаларға қатысуға, тағылымдамадан өтуге және заманауи жабдықтармен жұмыс істеу тәжірибесін алуға мүмкіндік береді. Мұндай бағдарламалар кәсіби дағдыларды қалыптастыруға, ғылыми ойлауды дамытуға және халықаралық байланыстарды кеңейтуге ықпал етеді.
Осындай дәрістерді өткізу Тұрақты даму мақсаты №4 — «Сапалы білім» аясында ерекше маңызға ие. Озық ғылыми білімге қол жеткізу, жетекші ғалымдармен өзара әрекеттесу және нақты ғылыми жобаларға қатысу білім беру сапасын арттыруға және жоғары білікті мамандар даярлауға ықпал етеді. Мұндай іс-шаралар студенттердің ғылымға деген қызығушылығын арттырып, олардың кәсіби өсуіне ынталандырады.
Қорытындылай келе, Александр Юрьевич Незвановтың дәрісі ядролық физика саласындағы заманауи жетістіктерді көрсеткен және студенттер үшін жаңа мүмкіндіктер ашқан маңызды білім беру оқиғасы болды. Ол халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың және ғылым мен білімнің интеграциясының маңыздылығын айқындады.
Басқа жаңалықтар