«Діни толеранттылық және әлеуметтік тұрақтылық: Қазақстан мен Орталық Азия контексінде» атты халықаралық дөңгелек үстелFarabi University

91ý

«Діни толеранттылық және әлеуметтік тұрақтылық: Қазақстан мен Орталық Азия контексінде» атты халықаралық дөңгелек үстел

8 сәуір 2026
«Діни толеранттылық және әлеуметтік тұрақтылық: Қазақстан мен Орталық Азия контексінде» атты халықаралық дөңгелек үстел

 

2026 жылғы 8 сәуірде Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде өткен V Халықаралық Фараби форумы аясында «Діни толеранттылық және әлеуметтік тұрақтылық: Қазақстан мен Орталық Азия контексінде» атты халықаралық дөңгелек үстел аймақтағы өзекті рухани-әлеуметтік мәселелерді талқылауға арналған маңызды ғылыми алаңға айналды. Іс-шара философия және саясаттану факультеті, «Қазақстан Республикасындағы терроризм және экстремизм мәселелерін зерттеу орталығы» қоғамдық қоры және Дінтану зерттеулері және сараптамалар орталығының бірлескен ұйымдастыруымен өтті. Дөңгелек үстел конфессияаралық диалогты дамытуға және жалпыұлттық бірлікті нығайтуға бағытталған жасанды интеллект алгоритмдерін әзірлеуге арналған AP26104327 гранттық жобасы аясында жүзеге асырылғаны оның ғылыми-практикалық маңызын айтарлықтай арттыра түсті.

Іс-шараның басты мақсаты – Қазақстан мен Орталық Азия елдеріндегі көпұлтты және көпконфессиялы қоғам құрылымында діни жүйелердің орны мен олардың ұлттық бірегейлікті сақтауға ықпалын жан-жақты зерттеу. Талқылаулар барысында қасиетті мәтіндерді салыстырмалы талдау әдістері, ислам, христиандық және буддизм секілді дүниежүзілік діндердің қоғамды біріктірудегі тарихи рөлі, сондай-ақ қазіргі кезеңдегі конфессияаралық диалогты дамыту тетіктері қарастырылды. Сонымен қатар, ғалымдар діннің жастар арасындағы әлеуметтік құндылықтарды қалыптастырудағы рөліне тоқталып, заманауи ақпараттық ортадағы діни сананың трансформациясын да талқылады. Бұл бағыттағы жаңа зерттеу тәсілдері аймақтағы рухани қауіпсіздікке қатысты ғылыми ұстанымдарды кеңейте түсті. Қатысушылар дін мен заманауи технологиялардың өзара ықпалына тоқталып, цифрлық медианың діни толеранттылықты нығайтудағы әлеуетін де атап өтті. Сондай-ақ пікірталас барысында аймақтағы діни ұйымдардың әлеуметтік жауапкершілігіне қатысты өзекті ұсыныстар айтылды.

Дөңгелек үстел модераторы, профессор Қакимжан Бишманов қатысушыларды құттықтап, Өзбекстаннан келген шетелдік мамандардың еңбектері мен тәжірибелеріне тоқталып өтті. Философия және саясаттану факультетінің Дінтану және мәдениеттану кафедрасының меңгерушісі, профессор Айнұр Құрманалиева құттықтау сөзінде дінтану ғылымының қазіргі кезеңдегі жаңа бағыттары, әлеуметтік тұрақтылық пен мәдени сәйкестік мәселелерінің өзектілігі туралы айтты.

Іс-шараға қатысқан өзбекстандық ғалымдар аймақтық толеранттылық тәжірибесін кеңінен талдады. Профессор Құрбан Шадманов Өзбекстандағы толеранттылық мәдениетінің тарихи қалыптасу кезеңдері мен тілдік реформалардың қоғам интеграциясына әсерін қарастырды. Профессор Бобир Намозов Орталық Азия халықтары арасындағы ұлтаралық диалогтың бейбітшілік пен бірлікке қосатын үлесін атап өтті. Доцент Эркин Зоиров сопылық ілімнің рухани төзімділікті қалыптастырудағы рөліне тоқталып, тариқаттар арасындағы қатынастарды ғылыми тұрғыдан саралады.

Қазақстандық ғалымдар да өз зерттеу нәтижелерімен бөлісті: профессор Қарлығаш Борбасова діни білім беру сапасы мен деректану мәселелерін көтерсе, қауымдастырылған профессор Жанна Кантарбаева мемлекеттік-конфессиялық қатынастардың құқықтық және әлеуметтік аспектілерін талдады. PhD Динара Утебаева мен профессор м.а. Мира Балтымова толеранттылықтың қазіргі формалары мен қоғамдағы рөліне қатысты жаңа эмпирикалық деректер ұсынды.

Жалпы алғанда, дөңгелек үстел аймақтағы діни келісімді нығайтуға бағытталған ғылыми көзқарастарды бір арнаға тоғыстырып, конфессияаралық өзара құрмет мәдениетін дамытуға қатысты жаңа ұсыныстар қалыптастыруға мүмкіндік берді. Бұл іс-шара алдағы зерттеулер мен практикалық бастамаларға нақты және тиімді бағыт-бағдар беретін, ғылыми қауымдастық үшін құндылығы жоғары және ресми платформа ретінде ресми түрде танылды.