«Қаракөз»: гендерлік теңдік көрініс тапқан трагедия — ҚазҰУ

91ý

«Қаракөз»: гендерлік теңдік көрініс тапқан трагедия

28 мамыр 2026
«Қаракөз»: гендерлік теңдік көрініс тапқан трагедия

Сурет:

ҚазҰУ-дың Механика ка­федрасының оқыту­шы­лары 1, 2 және 3-курс студенттерімен Ғ.Мү­сіре­пов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрына «Қаракөз» қойы­лы­мын тамашалауға барды.

«Қаракөз» – Мұх­тар Әуезов шы­ғарма­шылығындағы әлеу­меттік-психологиялық терең­дігімен ерекшеле­не­тін трагедия. Қойылым аясында көтерілген гендерлік теңдік, жеке таңдау еркіндігі және әділет мәселелерінің сту­дент­тер санасында қабылдануын анық­тау мақсатында спек­такль­ден кейін онлайн сауал­на­ма жүргіздік. Сауалнама нәтижелері төмендегі диаг­рам­малар негізінде талданды.

Алдымен студенттерден қойы­лымнан алған жалпы әсе­рін білу мақсатында сұ­рақтар қойылды. Студент­тер­дің 85-90 пайызы қойылымды «жоғары» деңгейде бағалаған. Бұл көр­сет­кіш спектакльдің көр­­кемдік сапасы мен эмо­цио­налдық ықпалының жо­ғары болғанын дәлелдейді. Сауал­намадан көрермендердің басым бөлігі қойылымнан терең әсер алға­нын, кейіпкерлердің ішкі дра­ма­сы мен тағдыр қай­шылығын шынайы қабыл­да­ғанын көр­се­теді. Яғни спек­такль тек эсте­ти­калық әсер қалдырып қана қоймай, рухани толғаныс ту­дырған.
Келесі талқы қойылымның тәрбиелік және әлеуметтік мәніне арналды. Төмендегі диаграмма нәтижелері сту­денттердің басым бөлігі спек­такльдің тәрбиелік маңы­зын жоғары бағалағанын көр­се­теді. Қатысушылар қойы­лымның адам­гершілік, ма­­­­хаб­бат, адал­дық, отбасылық жауапкершілік және жеке таңдау еркіндігі мәселелерін терең түсінуге мүм­кіндік бергенін атап өткен.  
Диаграмма мәліметтері дәстүр мен заманауи құн­ды­лықтар арасындағы қақты­ғыс­тың жастар тарапынан өзекті мәселе ретінде қабылданғанын дәлелдейді. Бұл шығарманың қазіргі қоғаммен мазмұндық сабақтастығын айқындайды.
ТДМ аясында шығарма маз­мұнына сай, «Гендерлік теңдік және әділет мәселесі» бойынша да сұрақтар қойылды. Сту­дент­тердің 80-85 пайызы әйел адам­­ның қоғамдағы орны қойы­­­лымда әділ әрі шынайы көрсетілген деп есептейді.
Диаграмма нәтижелері әйел­­дің еркін таңдау құқығы, әлеуметтік қысым және қоғам­дық теңсіздік мәселелері сту­дент­терді ойландырғанын көр­сетеді. Қатысушылар тра­ге­диядағы гендерлік мәселені қазіргі уақытта да маңызды деп бағалаған. Бұл қойылымның әлеуметтік мазмұнының терең­ді­гін айқындайды.
Сауалнама соңында сту­дент­тердің жеке пікірлері жа­­­­зылды. Берілген ашық сұ­­­­­рақ­­тарға жауаптарда сту­дент­тер басты кейіпкер әре­кетіне сыни тұрғыдан талдау жа­сап, дәстүрлі түсініктер мен за­ма­науи еркіндік ұғым­дарының қайшылығын атап өткен. Көп­ші­лігі спектакльдің мәдени және әлеуметтік құн­дылығын ерекше көрсеткен.
Сауалнама нәтижелері «Қаракөз» трагедиясының сту­дент жастар арасында ген­дерлік теңдік (ТДМ, 5-мақсат), әділеттілік және тұлғалық ер­кіндік (ТДМ, 16-мақсат) м­ә­се­лелерін терең пайымдауға ық­пал еткенін дәлелдейді. Қойы­­лым көркем туынды ре­тін­де ғана емес, әлеуметтік ой қалыптастыратын ма­ңыз­ды мәдени құрал ретінде ба­ға­­лан­ды.

Әсел ИСМАИЛОВА,  
Механика кафедрасының аға оқытушысы