Ғарыштық технологиялар мен инновациялық білім — ҚазҰУ

91ý

Ғарыштық технологиялар мен инновациялық білім

29 шілде 2026
Ғарыштық технологиялар мен инновациялық білім

Заманауи әлемде мемлекеттің қуаты тек оның жер қой­науын­дағы байлығымен емес, жоғары технологияларды мең­герген білікті кадрлық әлеуетімен өлшенеді. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына жол­дау­ларында ел экономикасын цифрландыру, жасанды интел­лект мүмкіндіктерін кеңінен қолдану және отандық ғарыш саласының әлеуетін арттыру бойынша нақты мін­деттер жүктеген болатын. Әсіресе Президенттің жоғары оқу орындары мен еліміздің ірі өндірістік флагмандары арасындағы интеграцияны күшейту туралы тапсырмасы бүгінгі білім беру саласының негізгі темірқазығына айналды.

Осы стратегиялық бағытты бас­шылыққа ала отырып, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ география және табиғатты пайдалану факультетінің Картография және геоинформатика кафедрасы заманауи нарық талаптарына сай, «Табиғи-тех­ногендік қауіп-қатерлер» білім беру бағдарламасы аясында жаңа буын мамандарын даярлауды серпінді жүзеге асыруда.

Білім мен тәжірибенің ұш­­тас­­қан жерінде ғана нақты кәсіби мамандар қалыптасады. Бүгінде аталған мамандықтың 3-курс студенттері еліміздің бас ғарыштық ведомство­сы – «Қазақстан ғарыш са­­па­­ры» ұлттық компаниясы» АҚ ба­­за­сында өндірістік тә­­жі­ри­беден өтуде. Бұл жай ғана кезекті практика емес, бұл студент­тер­дің ел игілігіне қыз­мет ететін нақты өндірістік жобаларға тікелей араласуына жол ашқан бірегей мүмкіндік.

Студенттердің өндірістегі ғылыми-тәжірибелік жұ­­мыс­­­­тарына «Қазақстан ға­рыш са­пары» ҰК» АҚ Ке­ңіс­тік дерек­тер­ді талдау департаментінің директоры Әнел Ислямова тікелей жетекшілік етуде. Өз ісінің халықаралық деңгейдегі кәсіпқойы маманы басшы­лы­ғымен білім алушылар Жерді қашықтықтан зондтау (ЖҚЗ) деректерін өңдеу, спутниктік суреттерді талдау және ашық геокеңістіктік платформалар негізінде аумақтарды цифр­ландыру (векторлау) сияқты күрделі инженерлік міндеттерді орындауда. Мұндай ірі өндіріс басшыларының жас мамандарды тәрбиелеуге уақыт бөліп, қолдау көрсетуі унив­ер­ситеттің академиялық саясаты мен өндірістің мақсаттастығын айқындайды.

Бұл білім беру бағдарламасы мен өндірістік тәжірибе БҰҰ-ның Жаһандық тұрақты даму мақсаттарымен (ТДМ) де тіке­лей астарласып жатыр. Сту­дент­тер атқарып жатқан ға­­рыштық мониторинг жұ­мыс­тары мынадай маңызды ТДМ бағыттарын қамтамасыз етуге бағытталған:

ТДМ-9: Индустрияландыру, инновациялар және инфра­құ­рылым – ғарыштық және ГАЖ (геоақпараттық) тех­ноло­гия­лар­­ды қолдану арқылы ин­­фра­құрылымдық нысандарды цифрлық модельдеу.

ТДМ-11: Тұрақты қалалар мен елді мекендер – урбан­дал­ған аумақтардың қауіпсіздігін, экологиялық-геодинамикалық қауіптерін ғарыштан бақылау арқылы қалаларды тұрақты дамыту.

ТДМ-13: Климаттың өз­­ге­руі­не қарсы күрес – кли­мат­тық өзгерістер салдарынан туындайтын табиғи апаттардың (тас­қын, құрғақшылық, сел мен көшкін) алдын алу және болжау жүйесін жетілдіру.

Президентіміз Қ.Тоқаев атап өткендей: «Бізге экономиканы технологиялық тұрғыдан жаң­ғырту, жаңа цифрлық құ­­рал­дарды енгізу өмірлік ма­ңызды». Студенттердің прак­тика барысында ArcGIS Pro, Google Earth Engine сияқты бұлттық және геоақпараттық технологияларды меңгеруі Мемлекет басшысы алға қой­ған цифрлық Қазақстанды құруға қосылып жатқан нақты үлес.

Бүгінгі таңда табиғи және техногендік сипаттағы қауіп-қатерлердің алдын алу – ұлттық қауіпсіздіктің ажырамас бөлігі. ҚазҰУ мен «Қазақстан ғарыш сапары» ҰК» АҚ арасындағы бұл бірлескен жұмыс теориялық білімді өндірістік міндеттермен ұштастырудың мінсіз үлгісі.

Ғарыштық мониторинг пен ГАЖ технологияларын тең мең­гер­ген жас мамандар бола­шақ­та еліміздің төтенше жағ­дайлардың алдын алу, қоршаған ортаны қорғау және жер ресурстарын тиімді бас­қа­ру салаларында айтарлықтай серпіліс жасайтынына сеніміміз кәміл. Өндіріс төрінде шың­дал­ған жастар жаңа әділетті Қазақстанның интеллектуалды элитасы болмақ.

Ақтоты БЕКЖАНОВА, 

Картография және 

геоинформатика кафедрасының оқытушысы