Әлем тарихындағы ГорькийFarabi University

91ý

Әлем тарихындағы Горький

21 сәуір 2026
Әлем тарихындағы Горький

20-21 сәуірде Мәскеу мен Алматыда «Горький әлем тарихында» атты халықаралық ғылыми конференция өткізілді, қатысушылар Горькийдің шығармашылық мұрасының жаһандық мәдени маңызын талқылады. П. Лумумба атындағы Ресей Халықтар достастығы университетінің ректоры О.А. Ястребова, ҚҰ ҒЖБМ ҚР-ның  М. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институтының директоры, академик Қ.С. Матыжановтың, РХДУ университеті,  филология факультетінің орыс және әлем әдебиеті кафедрасының меңгерушісі А.Г. Коваленко, Ресей Федерациясының сенаторы О.В. Щетинина, Ресей Федерациясы Жоғары білім министрлігінің вице-министрі О.В. Петрова, Ресей Федерациясы Сыртқы істер министрлігінің қоғаммен байланыс, гуманитарлық және мәдени қызмет департаментінің директоры Е.В. Галактионова, «А.М. Горькийдің мәдени және әдеби мұрасы» қорының негізін қалаушы және жазушының шөбересі М.А. Пешков, және әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің, орыс филологиясы және әлем әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, PhD доктор А.С. Демченко салтанатты ашылу рәсімінде мінберде баяндама жасады.

Жазушының шығармалары 106 тілге аударылған. ХХ ғасыр әдебиетінің классигк жазушысының ең танымал романдары мен пьесалары Қазақстанда белсенді түрде жарияланды. М. Горькийдің естеліктері мен өмірбаяндық тарихы С. Сейфуллиннің «Тар жол тайғақ кешу», С. Мұқановтың «Өмір мектебі», Б. Момышұлының «Бір ұядан ұшқандар» және Ғ. Мұстафинның «Көз көрген адам» шығармаларымен толықтырылды. М.О. Әуезов, М. Қаратаев, Ш. Сәтпаева, И. Ғабдіров және басқа да әдеби тұлғалар қазақ жазушыларының Горький дәстүрін дамытқаны жайлы жазғаны анық. М. Горькийдің «Ана», «Балалық шақ», «Артамонов ісі», «Менің университеттерім», «Ертегілер», «Пьесалар», «Дауыпаз туралы ән», «Ұлттар арасында», «Жаулар» және т.б. шығармалары қазақ тіліне аударылған.



Ресей ылым академиясының Әлем әдебиеті институтының А.М. Горький мұражайының меңгерушісі, филология ғылымдарының докторы С.М. Демкинаның «Горький және Шаляпин»; Ресей ылым академиясының Әлем әдебиеті институтының аға ғылыми қызметкері және А.М. Горькийтану және басылымдар бөлімінің меңгерушісі, философия ғылымдарының докторы А.Г. Плотникованың «М. Горький: мифтер мен шындық»  және Ресей ылым академиясының Әлем әдебиеті институтының А.М. Горькийтану және басылымдар бөлімінің аға ғылыми қызметкері О.В. Шуганның «М. Горькийдің дүниетанымы мен шығармаларындағы екі шығыс»  атты қызықты баяндамалары оқылды. Ең өзекті мәселе - ҚҰ ҒЖБМ ҚР-ның  М. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты  директорының орынбасары, филология ғылымдарының докторы, Халықаралық ылым академиясының академигі А.К. Қалиеваның «Горький контексіндегі қазақ-орыс әдеби байланыстарының мәселесі», РХДУ университетінің орыс тілі және орыс әдебиеті кафедрасының профессоры, философия ғылымдарының докторы В.А. Мескина «Күміс ғасыр процесіндегі сұлулық заңы», «Мен өмірдің мәнін шығармашылықта көремін...» М.О. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институтының әлем әдебиеті және халықаралық қатынастар кафедрасының меңгерушісі, доцент С.В. Ананьева (конференцияның екінші күнінің модераторы), Тәуелсіздік кезеңіндегі қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі және философия ғылымдарының докторы, профессор Г.Ж. Орда «М.Горький шығармаларының қазақ тіліне аудармалары» атты баяндама жасады. Әуезов үйі ұлттық мәдени орталығының директоры, филология ғылымдарының докторы Д.А. Қонаева «М.Әуезовтің М.Горький дәстүрлерін шығармашылықпен түсіндіруі» атты баяндама жасады; Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің М.О. Әуезов атындағы Шығыстану институтының театр және кино кафедрасының меңгерушісі, өнертану ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасы Халықаралық ғылым академиясының академигі А.О. Мұқан «М. Горький және қазақ театры» атты шығармасын және «М. Горькийдің «Зыковтар» пьесасындағы әлеуметтік өзгерістердің алдын ала көрінісі (Қ.Қожамьяров атындағы Академиялық Ұйғыр музыкалық комедия театрының сахнасында қойылғаны үшін)» философия ғылымдарының докторы, А.Т. Хамраев институтының бас ғылыми қызметкері ұсынды.

«Екі әлем арасындағы биік өткел сияқты — өткен мен болашақ» атты көрменің ашылуы өтті (шетелдегі өмір кезеңдерінен алынған мұрағаттық фотосуреттер, Нижний Новгородтағы А.М. Горький атындағы мемлекеттік мұражай коллекциясынан экспонаттар).  Ашылу кешінде Ф.И. Шаляпиннің қойылымы және Горькийдің шығармаларынан сахналанған қойылым болды. Бұл іс-шара жазушының ғылыми біліммен көп қырлы өзара байланысы болған LII халықаралық «Горький оқулары» ғылыми конференциясының жалғасы болды.