Бүгінде экологиялық мәселелерді шешу жолында Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да ғылым мен инновацияны ұштастырған жаңа буын зерттеушілер қалыптасып келеді. Тұрақты даму бойынша ЮНЕСКО кафедрасының жас ғалым докторанттары Арман Жұмажанов, Дана Ахметжанова және Елнұр Арифзаде Жану проблемалары институтында ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізіп, экологиялық қауіпсіздік мәселелеріне тың серпін берді. Олардың жұмысына кафедра доценті, PhD, жетекші ретінде мен заманауи экологиялық ғылымның негізгі бағыттарын қамтып, жас зерттеушілердің ғылыми әлеуетін дамытуға шамам келгенше үлес қосудамын. Ғалымдардың зерттеулері су мен ауаның сапасын жақсартуға, топырақ ресурстарын қалпына келтіруге және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға бағытталған. Түрлі ғылыми тақырыптарды қамтығанымен, қоршаған ортаға антропогендік әсерді азайту жөніндегі ортақ мақсат олардың басын біріктіреді.
Елнұр Арифзаде өз зерттеулерінде йод изотоптарының әсеріне ұшырайтын су және ауа ортасының экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін қарастырады. Ол қауіпті заттарды тиімді ұстап, бейтараптандыратын цеолит-көміртекті композиттік сорбенттерді қолдану арқылы өнеркәсіптік ластану мен радиациялық тәуекелдерді азайтуға бағытталған тың шешімдер ұсынуда.
Дана Нұрланқызы гидропоникалық жүйелерде қолданылатын цеолиттер мен өсімдік негізіндегі наносорбенттерге сүйене отырып, топырақ құнарлылығын арттырудың жаңа жолдарын зерттеуде. Оның ғылыми ізденістері топырақ құрылымын жақсартып қана қоймай, ауыл шаруашылығында экологиялық тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді.
Ал Арман Жұмажанов экологиялық таза шикізат негізінде су үнемдейтін наноцеллюлоза әзірлеу арқылы су ресурстарын тиімді пайдалану мәселесіне назар аударып отыр. Оның зерттеулерінде тұйық су айналымын енгізу және органикалық еріткіштерді қолдану арқылы өндірістегі қалдықтарды азайту көзделген, бұл өз кезегінде экологиялық қауіпсіздікті арттыруға ықпал етеді.
Жалпы алғанда, аталған жас ғалымдардың ғылыми жұмыстары қазіргі экологиялық ғылымның негізгі үрдістерін айқын көрсетеді. Олардың зерттеу нәтижелері тек теориялық маңызға ие болып қана қоймай, практикалық тұрғыда да кеңінен қолдануға бағытталған. Бұл өз кезегінде Қазақстанның ғылыми қауымдастығының жаһандық экологиялық мәселелерді шешудегі рөлінің артып келе жатқанын аңғартады.
Ерлан ДОСЖАНОВ,
PhD, Тұрақты даму бойынша ЮНЕСКО кафедрасының доценті