91��ý

Қазақтың мұңын айтып, жоғын жоқтайтын, елі үшін еміреніп, өзіндегі барды өскелең ұрпаққа дарытуды ойлайтын, жалынды жастарға ақыл қосып, тек соларды қолдайтын Алаштың нар тұлғалы азаматтары жоқ емес. Солардың бірі және бірегейі – «Құрмет» орденінің иегері, екі мәрте ҚР мәдениет қайраткері, Журналистер одағы сыйлығының лауреаты, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың журналистика факультетінің аға оқытушысы, республикалық ән байқауларының жүлдегері, сазгер Құдиярбек Ағыбаевпен арамыздағы осындай достықтың жалғасын тапқанына да талай жылдың жүзі болыпты.

Тегі түрік Анахарсис бабамыз­дан қалған мына бір тәмсіл бар ғой: оның анасы грек қызы бол­ған. Сондықтан грек тілін өз тілін­дей меңгерген ол Грекияның Со­лон деген философына іздеп барып, «Саған дос болайын деп келдім» дейді. Солон оның өтінішін бірден қабылдамастан: «Досты өз елінен іздеген дұрыс болар» депті. Сонда Анахарсис бабамыз сөзден тосылмастан: «Сен өзіңнің еліңде тұрған жоқ­сың ба және өз сөзіңе жауап бер­дің. Бұл, ендеше, мені­мен дос­тасқың келгені болар» депті. Мына адамның тегін емесін сез­ген Солон оны бірден жылы қа­был­дап, соңы өмір бойғы дос­тыққа ұласыпты. Міне, сол сияқ­ты Құ­дияр­бекпен досты­ғы­мыз да өткен ғасырдың 80-жылдарында Қос­та­най облысының астықты өңірінде басталған еді. Екеуміз әр күнді бірге атырып, тыным таппай, теле­радио эфиріне егінді алқаптан арнайы репортаждар жүргізген едік. Одан кейін де Құ­декең он жылдан астам тәу­ел­сіз ҚР Парла­мен­тінде ар­найы тіл­ші болып қызмет атқарды. Оның осынау еңбегі ескеріліп, «Қазақстан Конс­ти­туциясына – 20 жыл» мерекелік медалімен наградталды. 

Өмірдің сан алуан соқпағын көрген Құдиярбек Молдабайұлы 1987-2000 жылдары ұзақ уақыт Қазақ радиосында кіші тілшіден бастап, бас директордың мін­де­тін атқарғанға дейін қызмет етті. Республикадағы тұңғыш элек­­трон­ды БАҚ-тың бірі ретін­де Қа­зақ радиосында «Тәулік тынысы», «Панорама дня» секілді ақпа­рат­тық-сазды бағдарламалардың цифрлық аппаратурадан хабар таратуына атсалысты. Он үш жылдай республиканың газет-жур­налдарында еңбек етті. Құде­кең жастайынан эссе, өлең, әң­гіме, мақала жазып, Шерхан Мұр­таза, Мұқағали Мақатаев, Шәмші Қалдаяқов, Бекен Жама­қаев сынды тұлғаларды өзіне мектеп етті.

1980 жылы көрнекті ақын М.Әлім­баевтың алғы сөзімен ба­­лаларға арналған бір топ өлеңі «Балдырған» журналында жа­рия­ланып, оқырман жылы қа­был­даған еді. Содан бері оның әң­­­­гімелері, өлең-балладалары, очерк­тері республикалық басы­лым­дарда жиі көрініп, «Жыл он екі ай», «Балалар әні», «Махаббат на­­зы», «Береке бастауы», «Біз – октябратпыз» т.б. 10-нан астам жинаққа енді. «Қарлығаштар» – тұңғыш өлеңдер жинағы, «Үзіл­меген үміт», «Парасат дәп­тері» деп аталатын повесі, «Айна­лайын», «Құлыншағым», «Сәлем – сөздің анасы» – балаларға ар­налған өлеңдері мен ертегілері, «Қазақ радиосы – 80», «Дешті Қыпшақ» – біздің сайт» (екі кітап) деп аталатын зерттеу кітаптары жарық көрді. Оның «Аймен жа­рыс­қан пошташы Жаманқұл», «Тазша бала», «Ала мысық», «Түйе қалай жыл басынан құр қал­­ды?» деп аталатын сцена­рий­­лері бо­йын­ша «Қазақфильм» кино­сту­дия­сында анимациялық фильм­дер түсірілді. 

Көңілі дархан Еділ, жаны – Жайық,

Қасымның өлеңіне әні лайық.

Бойыңда бар өнерді шығар жайып,

Қазақтың бір таланты – Ағыбаев, – 

деп қазаққа белгілі ақын Сәр­сен­бек Бекмұратұлы жырға қос­қандай, «жігітке жеті өнер де аз» демекші, Қ.Ағыбаевтың бүгіндері телерадио эфирінен, ютуб ар­на­ларынан жиі орындалып жүрген отыздан астам әні де бар. 2001 жылы Оңтүстік Кореяның LG компаниясы шығарған «Караоке» ән дискісіне 20 әні енген. Оңа­ша отырып ән жазғанда ру­хани күш алып, ұлттық мұра құн­ды­лық­та­рымыз, салт-дәстүрімізді, әдет-ғұрпымызды насихаттап, оның бүгіні мен ертеңін ойлайды. «Эс­трада – заманның талабы. Алай­да әнге деген көзқарас өзгеріп, дәстүрлі әнімізді ұмытпасақ, оның түп негізін ұлттық әуен­де­рімізден іздесек екен», – деген жақсы тілегі бар.

Өнер демекші, Құдиярбек досымыздың өмір жолы да өзі еңбек еткен ҚазМУ-мен тығыз байланысты. 1969 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы Бәйдібек ауданының Алмалы ауылынан мектеп бітіріп келген жас түлек келесі жылы ҚазМУ-да ашылған алғашқы дайындық курсына түсіп, журналистика факультетіне қабылданады. 70-жылдары КазГУград қалашығының құры­лы­сы қызу қарқынмен жүре бас­тады. «Университетстрой» тресі құрылып, бас корпустың іргесі көтерілді. Журналистика фа­куль­тетінен екі студент: Әуез Бей­се­баев пен Құдиярбек Ағыбаев 1974 жылы Спорт кафедрасы жа­ны­нан құрылған студенттік құ­рылыс отряды са­пында (же­тек­шілері СССР спорт шеберлері В.Либерман, Ә.Бейсембеков) жаз бойы еңбек етіп, университеттің бас корпусы мен химия факультеттерінің кірпішін қаласуға атсалысады. Одан бері де жарты ғасырдан көп уақыт өткенін ескерер болсақ, университет іргесін қаласқан адамдарды бүгінде іздеп табудың өзі қиын емес пе?! 

Қ.Ағыбаев – ҚазҰУ жастары­ның сүйікті ұстазы, үш бірдей құ­лы­нының әкесі, жеті немеренің ата­сы. Соғыстан кейінгі 50-жыл­дар­­дың ұрпағы ол – бір кісідей қиын­дықты көріп өскенін жасыр­май­ды.

– Үш абысын – үш ананың мейі­рімі мен махаббатын бойыма сіңіріп өстім, – деп еске алады ол жас­тық шағын. – Абысындар апа­лы-сіңлідей тату болды, бір-бі­рінің балаларын бөлектемей, өзі­нікіндей өбектеп өсірді. Қазақ со­дан да болар, «мың өліп, мың ті­рілсе» де, жойылып кетпеді. Анам екі жарым айлығымда қай­тыс болды. Рухы пейіштің төрінде шал­қысын, жатқан зираты былай тұр­сын, менде суреті де жоқ. Ағам сегіз жаста еді. Анамның абы­­сыны Қалыш апам екеумізді етегіне орап алды. Жолдасы со­ғыс­тан ауыр жараланып келісі­мен көз жұмған соң, Қалыш апам өзінің екі қызы Перизат пен Ұл­ба­ла әпкелерімді бізге сал­мақ түсір­месін деп, он бес-он алды жасында күйеуге беріп жіберді. «Әулеттің оты сөнбесін» деген оймен жалғыз өзі орыстың қойын бағып, қауын-қарбызын егіп, бар өмірін ағам екеумізді аман сақ­тап қалуға арнады. Қалыш апам қартайып көз жұмғанда, мені өзі­нің абысыны Науат анама та­быс­тады. Ол да бауырына басып, қамқорлық көрсетті. Күздің ыз­ғар­лы желі анамнан екі жарым айлығымда жетім қалған менің денемді самал боп аймалап сүйді, қыстың бет қаритын аязы жұдырықтай жүрегімнен тараған қан тамырларыма айрықша жылу құйды, шілденің аптап ыстығы жаныма жай таптырар салқын леп боп есті, көктемнің жайма­шуақ күні бұғанамды бекітіп, сүйектерімді қатайтып, аяғымнан қаз тұрғызды, – дейді ол.

«Тым болмаса, бір досы жоқ адам өмір сүрмей-ақ қойса бо­лады» деген екен атақты Де­мо­­крит. Данагөй айтқандай, жан-жағына шуақ шашып, өз кә­сі­бінен берекет тауып, кішіге – аға, үлкенге – іні бола білген Құ­­­дия­рбек Ағыбаевтай абзал аза­маттың арамызда жүргенін әріптестері, біз мақтан етеміз.

Әмір МОЛДАБЕКОВ, 

филология ғылымының кандидаты