ЕАЭО ЖАҺАНДЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯ ЖАҒДАЙЫНДА: ИНТЕГРАЦИЯНЫҢ ЖАҢА БАСЫМДЫҚТАРЫ ЖӘНЕ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫFarabi University

91ý

ЕАЭО ЖАҺАНДЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯ ЖАҒДАЙЫНДА: ИНТЕГРАЦИЯНЫҢ ЖАҢА БАСЫМДЫҚТАРЫ ЖӘНЕ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

30 мамыр 2026
ЕАЭО ЖАҺАНДЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯ ЖАҒДАЙЫНДА: ИНТЕГРАЦИЯНЫҢ ЖАҢА БАСЫМДЫҚТАРЫ ЖӘНЕ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

ЕАЭО Жоғары Еуразиялық Экономикалық Кеңесінің отырысы 29 мамырда Астана қаласында аяқталды және Еуразиялық Интеграция Посткеңестік кеңістіктегі және тұтастай Еуразиядағы өңірлік өзара іс-қимылдың негізгі бағыттарының бірі болып қала беретінін тағы да растады.

 Халықаралық қатынастардың жалғасып жатқан трансформациясы, геосаяси тұрақсыздық және жаһандық логистикалық және экономикалық тізбектердің қайта құрылуы аясында ЕАЭО-ға мүше мемлекеттер экономикалық ынтымақтастық пен үйлестірудің орнықты тетіктерін сақтауға мүдделілік танытуда.

Отырыс барысында сауда-экономикалық интеграцияны тереңдету, көліктік-логистикалық өзара байланысты дамыту, цифрландыру, өнеркәсіптік кооперация және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше назар аударылды. Бұл бағыттар санкциялық қысымның күшеюі, әлемдік экономиканың бөлшектенуі және халықаралық процестерді аймақтандырудың өсуі жағдайында ерекше өзектілікке ие болады. ЕАЭО одаққа қатысушылар арасындағы өзара іс-қимылдың неғұрлым икемді және прагматикалық тетіктерін әзірлеуге ұмтыла отырып, жаңа шындықтарға біртіндеп бейімделеді.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ЕАЭО-ның цифрлық күн тәртібін одан әрі дамыту және бірлестік ішіндегі еңбек ұтқырлығы тетіктерін кеңейту қажеттігіне ерекше назар аударуға лайық. Қазіргі жағдайда цифрландыру мүше мемлекеттер экономикаларының бәсекеге қабілеттілігін арттырудың, сауда рәсімдерін жеңілдетудің және трансшекаралық өзара іс-қимылды дамытудың негізгі факторларының біріне айналуда. 

Еңбек ресурстарының еркін қозғалысы, біліктілікті тану және жалпы еңбек нарығын дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау да маңызды. Бұл бастамалар ЕАЭО-ның заманауи технологиялық және әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге бейімделуге деген ұмтылысын көрсетеді.

Қазақстан үшін ЕАЭО-ға қатысу ортақ нарыққа қол жеткізуді қамтамасыз ету тұрғысынан да, елдің транзиттік әлеуетін дамыту контекстінде де стратегиялық маңызды сақтайды. Қазақстан дәстүрлі түрде қатысушы мемлекеттердің тең құқықтылығы, өзара пайдасы мен ұлттық мүдделерін құрметтеу қағидаттарына негізделген прагматикалық және экономикалық бағдарланған интеграцияны жақтайды. Қазіргі жағдайда бұл экономикалық тұрақтылық және сыртқы экономикалық байланыстарды әртараптандыру ұлттық тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды факторларына айналады.

Сонымен қатар, ЕАЭО-ның одан әрі дамуы мүше мемлекеттердің сыртқы сын-тегеуріндерге тиімді әрекет ету, интеграциялық процестерді саясаттандыруды барынша азайту және цифрлық платформаларды пайдалануды кеңейте отырып, ынтымақтастықтың практикалық құрамдас бөлігін күшейту қабілетіне байланысты болады. 

ЕАЭО-ның Азия, Таяу Шығыс мемлекеттерімен және басқа да аймақтық бірлестіктермен өзара іс-қимылын кеңейту перспективалы бағыт бола алады, бұл одақтың халықаралық субъективтілігін нығайтуға және оның халықаралық қатынастардың қалыптасып келе жатқан көпполярлы жүйесіндегі рөлін арттыруға мүмкіндік береді.

Бүгінде ЕАЭО өзінің ұзақ мерзімді даму стратегиясын қайта қарау сатысында тұр. Бұл жағдайда қазірдің өзінде қол жеткізілген интеграциялық тетіктерді сақтау ғана емес, сонымен қатар жаһандық белгісіздік жағдайында бірлестіктің тұрақтылығын қамтамасыз ете алатын жаңа тәсілдерді қалыптастыру да маңызды болып отыр.

Деловарова Лейла Федоровна, әл-Фараби&Բ;ҚазҰУ Халықаралық Қатынастар факультетінің, Халықаралық Қатынастар және Әлемдік Экономика кафедрасының профессорының м. а.