Жошы хан ұлысы мен Алтын Орданың тарихи-мәдени мұрасы
13.08.2026 сағат 15.00-де Алматыда "Жошы хан ұлысыныңтарихи-мдени мұрасын зерттеуперспективалары" тақырыбында ҚР ылымАкадемиясының кеңейтілген отырысыөтті. Іс-шараға орысфилологиясы жне лемдебиеті кафедрасының оқытушылары профессор Ж.х. Салханова, профессор Р. Т. Қасымовақатысты. л-Фараби. Іс-шараға қатысушылардың қатарында университет ректорлары, факультет декандары, белгіліғалымдар: тарихшылар, этнографтар,филологтар, философтар, географтар,биологтар, саясаттанушылар, мдениеттанушылар болды. Отырысмодераторы, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры, филология ғылымдарының докторы, профессорЖ.Қ. Түймебаевөз сөзіндеҚР Президенті Қ-Ж. Қ. Тоқаев Жошыханның жне жалпыАлтын Орданыңмұрасын зерттеудің өзектілігінебастамашы болғанын атап өтті. алымдар,отырысқа қатысушылар өзбаяндамаларында Алтын ОрданыңҚазақстанмен тығыз байланысыныңобъективті длелдерін келтірді:Қазіргі Қазақстан аумағыныңедуір бөлігі Жошыұлысының өзегі болды,ал Қазақхандығы оның бастысаяси мұрагерлерініңбіріне айналды. ݱғасырда Жошы Ұлысыпайда болды, ал Шыңғыс хан жаулап алғаннан кейін Қазақстан жерлерібірнеше ұлыс арасындабөлінді, бірақ далааумағының көп бөлігі оныңүлкен ұлыЖошының ұлысына кірді.Орда халқы бірте-бірте негізінен түркітілдес болды, ал моңғолбилеуші улеті түркіленіп, исламға айналды. ݱ–X ғасырлардаҚазақстан аумағында өнерксіппен қолөнер,қалалар мен саудаорталықтары болған жне дамыған. Мысалы,Сарайшық қазіргі Атыраумаңында орналасқан жне Жошыұлысының маңызды орталығыболған; ал ҰлытаудаЖошы ханкесенесі орналасқан. XV ғасырда АлтынОрда бірқатармемлекеттерге — ҮлкенОрда, НоғайОрдасы, Қазан, Қырым,Астрахан жне басқахандықтарға бөлінді. Осысаяси кеңістіктіңшығыс бөлігіндеҚазақ хандығыпайда болды. Қазақхандығының негізін қалаушылар Керей менЖнібек Шыңғыс улетінежататын. Сондықтан АлтынОрданың билеуші улетімен Қазақхандығының арасында тікелейулеттік сабақтастық болды. СондықтанЖошы ханныңмұрасы Қазақстанның тарихи жадындаерекше орын алады:оның ұлысымен Жошы улеті арқылыҚазақстан аумағында ортағасырлықмемлекеттілікті қалыптастырудың басты бағыттарыныңбірі байқалады.Отырыс соңында модератор,әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры, профессорЖ.Қ. Түймебаев ҚР Президентініңтапсырмасы бойынша ғалым жұртшылық 2026-2027 жылдар ішінде Жошыхан менАлтын Ордамұраларын зерделеу бойынша олардың Қазақстантарихындағы орны менмаңызын айқындау мақсатындаүлкен жұмыстыжүзеге асыруы тиіс екенін атап өтті.
Салханова Ж. Х., Қасымова Р. Т., әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нінорысфилология жне лемдікдебиет кафедрасының оқытушылары